Ustawa z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. 2025 poz. 1526) to podstawowy akt prawny regulujący zakłady ubezpieczeń w Polsce. Wdraża dyrektywę Solvency II, definiuje wymogi licencyjne KNF, zasady kapitałowe oraz prawa klientów wobec ubezpieczycieli.
Ubezpieczyciel odmówił Ci wypłaty bez wyjaśnienia? Zaniżył odszkodowanie o 70%? Zignorował reklamację? W każdym z tych przypadków masz konkretne prawa wprost z jednego aktu — ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.
Choć ustawa obowiązuje od 1 stycznia 2016 r. i była dwukrotnie nowelizowana w 2024 r., większość klientów nie wie, jakie uprawnienia im daje. Konkurencja pisze o niej dla prawników. Tu wyjaśniamy ją Twoim językiem.
W tym tekście poznasz: co reguluje ustawa, jakie prawa Ci daje, co zmieniły nowelizacje 2024–2025 i czym różni się od ustawy o dystrybucji ubezpieczeń oraz ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Cały temat osadzamy w szerszym kontekście — zobacz słownik ubezpieczeniowy, gdzie znajdziesz powiązane pojęcia.
Najważniejsze informacje
- Ustawa z 11 września 2015 r. (Dz.U. 2025 poz. 1526) reguluje działalność ubezpieczycieli w Polsce.
- Obowiązuje od 1 stycznia 2016 r., zastępując wcześniejszą ustawę z 2003 r.
- Dział I obejmuje 5 grup ubezpieczeń życiowych, dział II — 18 grup majątkowych.
- Nowelizacja z listopada 2024 r. podniosła sumy gwarancyjne OC i ochronę przy upadłości ubezpieczyciela.
- Klient ma prawo do pisemnego uzasadnienia każdej odmowy wypłaty lub zaniżenia odszkodowania.
- Niejasne klauzule OWU interpretowane są na korzyść ubezpieczonego — zasada in dubio pro assicurato.
- System Solvency II wymaga kapitału pokrywającego ryzyka z 99,5% prawdopodobieństwem w horyzoncie roku.
Czym jest ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej?
Ustawa z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. 2025 poz. 1526) zastąpiła ustawę z 2003 r. i wdraża dyrektywę Solvency II.
Akt prawny z 11 września 2015 r. (Dz.U. 2025 poz. 1526) regulujący zasady prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej w Polsce, wymogi kapitałowe Solvency II oraz nadzór KNF nad rynkiem ubezpieczeń.
Pełna nazwa aktu to: Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Pierwotnie opublikowano ją jako Dz.U. 2015 poz. 1844, dziś obowiązuje w wersji jednolitej Dz.U. 2025 poz. 1526. Weszła w życie 1 stycznia 2016 r. i zastąpiła wcześniejszą ustawę z 22 maja 2003 r. Powód zmiany był prosty: trzeba było wdrożyć unijną dyrektywę Solvency II (2009/138/WE).
Reguluje całość działalności ubezpieczeniowej w Polsce — od warunków uzyskania zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego, przez wymogi kapitałowe, po prawa klientów. To podstawowy akt sektora, uzupełniany przez ustawę o dystrybucji ubezpieczeń (2017) oraz ustawę o ubezpieczeniach obowiązkowych (2003).
- Ustawa to fundament prawa ubezpieczeniowego w Polsce
- Aktualna wersja: Dz.U. 2025 poz. 1526
- Wszystko, co dotyczy zakładu ubezpieczeń (kapitał, licencja, obowiązki wobec klienta), zaczyna się od niej
Aktualny tekst jednolity ustawy znajdziesz w ISAP pod sygnaturą Dz.U. 2025 poz. 1526 (Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 20 października 2025 r.). Wcześniejsze teksty są nieaktualne.
Co reguluje ustawa — sześć obszarów
Ustawa reguluje sześć obszarów: licencjonowanie zakładów ubezpieczeń, wymogi kapitałowe Solvency II, system zarządzania, dystrybucję, nadzór KNF i prawa klientów.
Każdy z tych obszarów dotyka Cię pośrednio. Nawet jeśli nigdy nie czytałeś tekstu ustawy.
1. Warunki prowadzenia działalności
Działalność ubezpieczeniowa wymaga zezwolenia KNF. Zakład może działać tylko w formie spółki akcyjnej (SA), towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych (TUW) lub spółki europejskiej (SE). Nie wolno mu prowadzić innej działalności gospodarczej — to chroni Twoje składki przed angażowaniem ich w niepowiązane ryzyka.
2. Wymogi kapitałowe Solvency II
Ustawa nakłada na ubezpieczyciela dwa wymogi kapitałowe: SCR (Kapitałowy Wymóg Wypłacalności) i MCR (Minimalny Wymóg Kapitałowy). Środki własne ubezpieczyciela muszą pokrywać podejmowane ryzyka.
Solvency Capital Requirement i Minimum Capital Requirement to dwa filary systemu wypłacalności wprowadzone dyrektywą Solvency II.
3. System zarządzania ryzykiem
Kontrola wewnętrzna, audyt, funkcja aktuarialna, ORSA (Własna Ocena Ryzyka i Wypłacalności). Zakład musi mieć wewnętrzne mechanizmy kontroli ryzyka, a nie tylko sprzedawać polisy.
4. Obowiązki informacyjne wobec klienta
Analiza potrzeb przed zawarciem umowy, karta produktu IPID dla majątkowych i KID dla inwestycyjnych, przejrzystość OWU. To Twoja tarcza przed sprzedażą polisy, której nie potrzebujesz.
5. Nadzór KNF
Komisja ma kompetencje kontrolne, sankcyjne i może cofnąć zezwolenie. Realna władza nad rynkiem.
6. Ochrona klienta
Niejasne postanowienia OWU sąd interpretuje na korzyść ubezpieczonego, terminy rozpatrzenia roszczeń wynikają z ustawy, mechanizmy reklamacyjne mają jasne ramy.
- Ustawa nie jest tylko o licencjach — to także Twoje prawa
- Daje Ci prawo do informacji, uzasadnienia decyzji i interpretacji wątpliwości na Twoją korzyść
- Reguluje też zasady dystrybucji ubezpieczeń wykonywanej przez ZU
System Solvency II oznacza, że Twój ubezpieczyciel musi mieć kapitał wystarczający na pokrycie ryzyk z 99,5% prawdopodobieństwem w horyzoncie 1 roku — to mocna gwarancja wypłacalności.
Działy ustawy — jak ustawa dzieli ubezpieczenia
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej dzieli ubezpieczenia na dwa działy: dział I — ubezpieczenia na życie, dział II — pozostałe ubezpieczenia osobowe i majątkowe.
| Cecha | Dział I (życiowe) | Dział II (majątkowe i pozostałe osobowe) |
|---|---|---|
| Charakter | Długoterminowy, kapitałowy | Krótkoterminowy, ryzyka |
| Przykłady | Życie, posagowe, rentowe, UFK | OC, AC, mieszkanie, NNW, podróżne |
| Liczba grup | 5 | 18 |
| Specjalizacja | Jedna spółka — jeden dział | Jedna spółka — jeden dział |
Dział I obejmuje ubezpieczenia na życie: typowo życiowe, posagowe, rentowe, ubezpieczenia wypadkowe i chorobowe jako uzupełnienie życiowych oraz polisy z funduszem inwestycyjnym (UFK). Dział II to ubezpieczenia majątkowe i pozostałe osobowe — OC, AC, mieszkanie, NNW, zdrowotne, podróżne, kredytu, gwarancyjne.
Tu pojawia się ważna zasada: zakład ubezpieczeń może prowadzić działalność tylko w jednym dziale. Nie wolno łączyć życiowych z majątkowymi w jednej spółce. To tzw. zasada specjalizacji. W ramach działu II ustawa wyróżnia 18 grup ubezpieczeń (m.in. NNW, choroba, OC pojazdów, OC ogólne, kredyt) i ma to znaczenie przy zezwoleniu KNF — każda grupa wymaga osobnego umocowania.
- Podział na działy ma znaczenie praktyczne
- Firmy oferujące i polisy na życie, i komunikacyjne mają zwykle dwie spółki w grupie (np. PZU SA i PZU Życie SA)
- Dział II = 18 grup, dział I = 5 grup
Pełna lista grup ubezpieczeń jest w załączniku do ustawy — to ten sam podział, którego używa cały rynek europejski (harmonizacja Solvency II).
Twoje prawa jako klienta wynikające z ustawy
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej daje klientowi prawo do analizy potrzeb, karty produktu IPID, uzasadnienia decyzji odmownej oraz interpretacji niejasnych OWU na jego korzyść.
To serce tego artykułu. Większość klientów nie wie, że ma te prawa — i właśnie dlatego ubezpieczyciele bezkarnie wysyłają lakoniczne odmowy. Świadomy klient zmienia układ sił.
Sześć praw, które działają od dnia zawarcia umowy
1. Prawo do analizy potrzeb przed zawarciem umowy. Ubezpieczyciel lub agent musi zbadać Twoje wymagania. Nie wolno sprzedać Ci polisy „na ślepo” — bez rozpoznania, czego naprawdę potrzebujesz.
2. Prawo do karty informacyjnej produktu — IPID dla majątkowych, KID dla inwestycyjnych. To krótki, ustandaryzowany dokument, który dostajesz przed zakupem.
3. Prawo do uzasadnienia decyzji. Każda odmowa lub zaniżenie wypłaty wymaga pisemnego wyjaśnienia z odniesieniem do OWU i przepisów. Lakoniczne „po analizie nie znaleziono podstaw” to za mało.
4. Prawo do interpretacji wątpliwości na Twoją korzyść (in dubio pro assicurato). Niejasne postanowienia OWU sąd interpretuje przeciw ubezpieczycielowi — fundamentalna zasada ochrony konsumenta.
5. Prawo do reklamacji i odwołania — z możliwością zwrócenia się do Rzecznika Finansowego, który prowadzi interwencje indywidualne i postępowania polubowne.
6. Prawo do dokumentacji szkodowej. Możesz żądać kopii akt sprawy szkodowej dotyczącej Twojego roszczenia. Przepis często pomijany przez klientów, a kluczowy w sporach.
Ubezpieczyciel nie może odmówić wypłaty „bez podania powodu” — taka decyzja jest wadliwa formalnie i stanowi podstawę do skargi do Rzecznika Finansowego oraz KNF.
Prawa te dotyczą każdej umowy ubezpieczenia zawartej z licencjonowanym ubezpieczycielem — bez względu na to, czy mówimy o OC samochodu, ubezpieczeniu na życie, czy polisie firmowej.
- Większość klientów nie wie, że ma te prawa
- Świadomy klient = klient, który wygrywa spór
- Każde z tych praw jest egzekwowalne — przez reklamację, Rzecznika, KNF, sąd
Karta IPID musi być przekazana PRZED zawarciem umowy, nie po. Jeśli dostałeś ją razem z polisą — naruszono Twoje prawo do informacji wynikające z ustawy.
W praktyce te prawa najczęściej egzekwuje się na etapie likwidacji szkody, gdy ubezpieczyciel próbuje ograniczyć wypłatę.
Nowelizacje 2024–2025 — co zmieniło się dla Ciebie
Nowelizacja z listopada 2024 r. wdrożyła dyrektywę UE 2021/2118 — podniosła sumy gwarancyjne OC i wprowadziła ochronę klientów przy upadłości zakładu ubezpieczeń.
Przez ostatnie dwa lata ustawa była nowelizowana dwukrotnie, a w 2025 r. doczekała się nowego tekstu jednolitego. Co to naprawdę zmienia dla klienta?
Maj 2024 — tajemnica ubezpieczeniowa
Rozszerzono katalog osób, którym zakład musi udostępnić informacje. Pełnomocnik klienta na podstawie pełnomocnictwa może uzyskać dane potrzebne do prowadzenia sprawy. Wcześniej był to obszar sporny.
Listopad 2024 — implementacja dyrektywy UE 2021/2118
Najważniejsze zmiany:
- Podwyższone sumy gwarancyjne OC komunikacyjnego
- Doprecyzowana definicja ruchu pojazdu (kiedy OC działa)
- Ochrona poszkodowanych przy upadłości zakładu ubezpieczeń
2025 — nowy tekst jednolity
Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 20 października 2025 r. ujednoliciło tekst ustawy, uwzględniając wszystkie wcześniejsze nowelizacje.
Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 20 października 2025 r. — to sygnatura, której powinieneś szukać, gdy odsyłają Cię do ustawy.
Co przed nami: 2026
W styczniu 2026 r. wzrosły kary UFG za brak OC (na podstawie odrębnej ustawy). Trwają prace nad projektem nowej opłaty 4,5% od wpływów z OC dla służb mundurowych — KNF ma czuwać, by koszt nie został przerzucony na kierowców. Równolegle KNF konsultuje nowe Rekomendacje dotyczące dystrybucji ubezpieczeń, które zastąpią wytyczne z 2014 r. Większy nacisk na badanie potrzeb klienta.
- Po listopadzie 2024 jesteś chroniony przy upadłości ubezpieczyciela
- Masz wyższe sumy gwarancyjne OC
- Masz jasne zasady ujawniania danych pełnomocnikowi
Jeśli Twój problem dotyczy zdarzenia sprzed listopada 2024 r., obowiązują Cię stare przepisy o sumach gwarancyjnych — data zdarzenia, nie data zgłoszenia, decyduje o reżimie prawnym.
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej vs ustawa o dystrybucji vs ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej reguluje funkcjonowanie zakładów, ustawa o dystrybucji (2017) — pośredników, a ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych (2003) — OC i UFG.
Najczęstszy błąd klientów na forach? Mylenie ustaw. Szukają odpowiedzi w niewłaściwym akcie i przegrywają sprawy, których wygranie wymaga tylko trafienia we właściwy przepis.
| Ustawa | Co reguluje | Kogo dotyczy | Twój problem |
|---|---|---|---|
| O działalności ubezpieczeniowej (2015) | Funkcjonowanie ZU, kapitał, prawa klienta | Zakłady ubezpieczeń, klienci | Odmowa wypłaty, brak uzasadnienia, niejasne OWU |
| O dystrybucji ubezpieczeń (2017) | Działalność pośredników, sprzedaż polis | Agenci, brokerzy, multiagenci | Wprowadzenie w błąd przez agenta, brak analizy potrzeb |
| O ubezpieczeniach obowiązkowych (2003) | OC komunikacyjne, UFG, PBUK | Posiadacze pojazdów, rolnicy | Brak OC, kara UFG, wypłata z UFG |
| Kodeks cywilny (art. 805–834) | Ogólne zasady umowy ubezpieczenia | Wszyscy ubezpieczeni | Ważność umowy, wypowiedzenie, przedawnienie |
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej z 2015 r. mówi, kto może prowadzić zakład ubezpieczeń, jakie są wymogi kapitałowe, jak nadzoruje KNF i jakie masz prawa wobec ZU.
Ustawa o dystrybucji ubezpieczeń z 2017 r. dotyczy agentów, brokerów i multiagentów. Reguluje sposób oferowania i sprzedaży polis (wdrożenie unijnej dyrektywy IDD).
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK z 2003 r. reguluje konkretnie obowiązkowe OC (komunikacyjne, rolników, budynków rolnych) i działanie UFG.
Kodeks cywilny (art. 805–834) ustanawia ogólne zasady umowy ubezpieczenia jako kontraktu cywilnoprawnego — ma pierwszeństwo przed ustawą szczególną, ale jest przez nią uzupełniony.
Ustawa o rozpatrywaniu reklamacji i Rzeczniku Finansowym (2015) daje Ci prawo do reklamacji i procedurę przed Rzecznikiem.
- Większość spraw klientów dotyka 2–3 ustaw jednocześnie
- Spór z agentem o złe doradztwo? Dystrybucja + KC
- Odmowa wypłaty z OC? Działalność ubezpieczeniowa + obowiązkowe + KC
Najczęstsze błędy klientów — czego nie wiedzą o ustawie
Najczęstszy błąd klientów: nieświadomość, że ustawa o działalności ubezpieczeniowej daje im konkretne prawa egzekwowalne wobec ubezpieczyciela.
Na forach (Wykop, forum-ubezpieczenie.pl) wciąż wracają te same wątki: „PZU odmówił, co robić?”, „Ergo Hestia zaniżyła odszkodowanie o 70%, czy mam szansę?”. Większość pytających nie wie, że ma w ręku konkretne narzędzia.
Sześć błędów, które kosztują pieniądze
- Akceptowanie odmowy wypłaty bez uzasadnienia — ustawa wymaga, by decyzja zawierała podstawę faktyczną i prawną. Lakoniczne „po analizie” to za mało.
- Nieczytanie OWU pod kątem zgodności z ustawą — wiele klauzul abuzywnych narusza przepisy o ochronie konsumenta i nie obowiązuje.
- Nieskładanie reklamacji w terminie — masz 30 dni na reakcję ubezpieczyciela (z ustawy o reklamacjach z 2015 r.). Każdy dzień zwłoki działa na Twoją niekorzyść.
- Pomijanie Rzecznika Finansowego — bezpłatna interwencja na podstawie ustawy. Skuteczna w znacznej części spraw, choć każda sprawa jest indywidualna.
- Niezgłaszanie naruszeń do KNF — Komisja ma kompetencje sankcyjne wprost z ustawy o działalności ubezpieczeniowej. Skarga to sygnał dla rynku.
- Mylenie ustaw — szukanie odpowiedzi w niewłaściwym akcie (np. spór o agenta w ustawie o działalności ubezpieczeniowej zamiast w ustawie o dystrybucji).
Brak uzasadnienia w decyzji odmownej ubezpieczyciela = naruszenie ustawy. Nie akceptuj zdania „po analizie nie znaleziono podstaw” — żądaj konkretnej podstawy prawnej i faktycznej.
Pan Marek vs ubezpieczyciel — siła ustawy w praktyce (przykład hipotetyczny)
Scenariusz: Pan Marek dostał lakoniczną odmowę wypłaty z OC sprawcy. Większość klientów by się poddała. On powołał się na obowiązek uzasadnienia z ustawy o działalności ubezpieczeniowej.
Bez znajomości ustawy: Akceptacja odmowy → utrata 18 000 zł odszkodowania, brak alternatyw.
Z powołaniem na ustawę: Reklamacja → odwołanie do Rzecznika Finansowego → wypłata 17 200 zł po 4 miesiącach, bez sądu.
- Prawa z ustawy działają tylko wtedy, gdy je egzekwujesz
- Każda reklamacja, skarga do KNF i wniosek do Rzecznika to sygnał, że klient zna swoje prawa
- Ubezpieczyciele traktują takich klientów inaczej
Co warto zapamiętać
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej z 2015 r. to fundament prawa ubezpieczeniowego — chroni klienta poprzez wymogi licencyjne, kapitałowe i informacyjne nakładane na ubezpieczycieli.
Gdybyś miał zapamiętać tylko pięć rzeczy z tego artykułu, niech to będą te:
- Ustawa z 11 września 2015 r. (aktualny tekst: Dz.U. 2025 poz. 1526) reguluje całokształt działalności zakładów ubezpieczeń w Polsce
- Daje Ci konkretne prawa: do informacji, analizy potrzeb, uzasadnienia decyzji, interpretacji wątpliwości na Twoją korzyść
- Nowelizacje 2024 r. wzmocniły ochronę klienta — wyższe sumy OC, ochrona przy upadłości TU, jasne zasady tajemnicy ubezpieczeniowej
- W razie sporu: reklamacja → Rzecznik Finansowy → KNF → sąd. Każdy etap ma podstawę w ustawie
- Nie myl ustawy o działalności ubezpieczeniowej z ustawą o dystrybucji ani z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych — to trzy różne reżimy
- Znam aktualną sygnaturę ustawy (Dz.U. 2025 poz. 1526)
- Wiem, czym ustawa o działalności ubezpieczeniowej różni się od ustawy o dystrybucji
- Wiem, że mam prawo do uzasadnienia każdej decyzji ubezpieczyciela
- Wiem, gdzie złożyć skargę (Rzecznik Finansowy, KNF, UOKiK)
- Wiem, że nowelizacja XI 2024 podniosła sumy gwarancyjne OC
- Znajomość ustawy nie czyni Cię prawnikiem
- Ale zmienia bilans sił w sporze z ubezpieczycielem
- Z „klienta proszącego” na „klienta egzekwującego prawa”
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej brzmi technicznie, a jej skutki są bardzo praktyczne. Każda Twoja polisa — OC samochodu, ubezpieczenie mieszkania, polisa zawodowa — działa w ramach, które ten akt wyznacza. I co ważniejsze: każde Twoje uprawnienie wobec ubezpieczyciela ma w niej swoją podstawę.
Nasza filozofia w Polisotece jest prosta: tłumaczymy przepisy na ludzki, czytamy OWU za klienta, pomagamy w likwidacji szkody. Nie znikamy po sprzedaży polisy. Jeśli stoisz przed odmową wypłaty, niejasnym OWU albo po prostu chcesz dobrać ochronę, która zadziała w rzeczywistości, a nie tylko „na papierze” — odezwij się.
Porozmawiajmy — bezpłatna konsultacja z ekspertem, który czyta ustawy tak, żebyś Ty nie musiał. Pomagamy zrozumieć Twoje prawa i dobrać ochronę dopasowaną do realnych ryzyk.
Kluczowe informacje do zapamiętania
- Ustawa z 2015 r. to podstawowy akt prawa ubezpieczeniowego — każda polisa w Polsce podlega wyznaczonym przez nią ramom.
- Zasada specjalizacji wymusza tworzenie odrębnych spółek dla ubezpieczeń życiowych i majątkowych.
- Zakład ubezpieczeń musi posiadać licencję KNF i kapitał spełniający wymogi Solvency II — to realna gwarancja wypłacalności.
- Po nowelizacji z listopada 2024 r. poszkodowani korzystają z wyższych sum gwarancyjnych OC i ochrony przy upadłości ubezpieczyciela.
- W sporze z ubezpieczycielem ścieżka egzekwowania praw prowadzi przez reklamację, Rzecznika Finansowego, KNF i sąd.
- Mylenie ustaw — o działalności, dystrybucji i ubezpieczeniach obowiązkowych — to najczęstszy błąd skutkujący przegranym sporem.
Najczęściej zadawane pytania
Jaka ustawa reguluje ubezpieczenia w Polsce?
Ubezpieczenia w Polsce reguluje kilka aktów prawnych działających równolegle. Podstawowym jest ustawa z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. 2025 poz. 1526), która dotyczy funkcjonowania zakładów ubezpieczeń. Uzupełniają ją: ustawa o dystrybucji ubezpieczeń z 2017 r. (agenci, brokerzy), ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych z 2003 r. (OC, UFG) oraz kodeks cywilny (art. 805–834) regulujący ogólne zasady umowy ubezpieczenia.
Kiedy weszła w życie ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej?
Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2016 r., zastępując wcześniejszą ustawę z 22 maja 2003 r. Głównym powodem zmiany była konieczność implementacji unijnej dyrektywy Solvency II (2009/138/WE). Aktualny tekst jednolity nosi sygnaturę Dz.U. 2025 poz. 1526 i uwzględnia wszystkie nowelizacje, w tym obie z 2024 r.
Jakie są działy ustawy o działalności ubezpieczeniowej?
Ustawa dzieli ubezpieczenia na dwa działy. Dział I obejmuje ubezpieczenia na życie (5 grup) — m.in. życiowe, posagowe, rentowe i polisy z funduszem inwestycyjnym (UFK). Dział II to ubezpieczenia majątkowe i pozostałe osobowe (18 grup) — OC, AC, NNW, zdrowotne, podróżne, gwarancyjne. Zakład ubezpieczeń może działać tylko w jednym dziale — dlatego firmy oferujące obie kategorie polis prowadzą dwie odrębne spółki (np. PZU SA i PZU Życie SA).
Co zmieniła nowelizacja ustawy z 2024 roku?
W 2024 r. przeprowadzono dwie nowelizacje. Majowa rozszerzyła katalog osób uprawnionych do uzyskania informacji od zakładu — pełnomocnik klienta może teraz skuteczniej pozyskiwać dane potrzebne do prowadzenia sprawy. Listopadowa, wdrażająca dyrektywę UE 2021/2118, przyniosła ważniejsze zmiany: podniosła sumy gwarancyjne OC komunikacyjnego, doprecyzowała definicję ruchu pojazdu oraz wzmocniła ochronę poszkodowanych na wypadek upadłości zakładu ubezpieczeń.
Czy ustawa o działalności ubezpieczeniowej dotyczy klientów indywidualnych?
Tak — ustawa bezpośrednio chroni każdego klienta posiadającego polisę licencjonowanego ubezpieczyciela. Wynikają z niej konkretne prawa: do analizy potrzeb przed zawarciem umowy, do karty produktu IPID lub KID, do pisemnego uzasadnienia każdej odmowy wypłaty oraz do interpretacji niejasnych postanowień OWU na korzyść ubezpieczonego. Prawa te działają niezależnie od rodzaju polisy — OC samochodu, ubezpieczenie na życie czy polisa firmowa.
Czym różni się ustawa o działalności ubezpieczeniowej od ustawy o dystrybucji ubezpieczeń?
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej z 2015 r. reguluje funkcjonowanie zakładów ubezpieczeń — wymogi licencyjne, kapitałowe i prawa klientów wobec samego ubezpieczyciela. Ustawa o dystrybucji z 2017 r. dotyczy natomiast pośredników: agentów, brokerów i multiagentów, regulując sposób oferowania i sprzedaży polis. Jeśli problem dotyczy odmowy wypłaty przez ubezpieczyciela — właściwa jest ustawa o działalności; jeśli chodzi o wprowadzenie w błąd przez agenta — sięga się po ustawę o dystrybucji.
Gdzie znajdę aktualny tekst ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej?
Aktualny tekst jednolity dostępny jest w Internetowym Systemie Aktów Prawnych (ISAP) pod sygnaturą Dz.U. 2025 poz. 1526. Jest to Obwieszczenie Marszałka Sejmu z 20 października 2025 r., które ujednoliciło tekst z uwzględnieniem wszystkich nowelizacji. Wcześniejsze wersje, w tym pierwotna Dz.U. 2015 poz. 1844, są nieaktualne i nie zawierają zmian z 2024 r.